iconInventarisatie van de risico's

Stand van zaken risicomanagement

In 2018 stonden de 15 belangrijkste risico's centraal. We actualiseerden deze risico's en bepaalden de beheersmaatregelen van deze risico's.

Risicomanagement is een continu en dynamisch proces. De factoren die van invloed zijn op de impact van een risico veranderen continu. Dit maakt dat de 15 belangrijkste risico's (soms dagelijks) kunnen veranderen. De belangrijkste risico's zoals nu beschreven, kunnen morgen anders zijn. We actualiseren de bestaande risico's en beschrijven nieuwe risico's waar dit van toepassing is. Dit geldt ook voor de risico's binnen de Taakvelden.

Na het in beeld brengen van de belangrijkste risico's (Risico-analyse) is het belangrijk om te bepalen welke risico's we bereid zijn om te nemen bij de realisatie van onze (strategische) doelstellingen. Dit noemen we 'Risk Appetite'.

Risico top 15

We kennen op dit moment 88 risico's die we hebben beoordeeld op de impact van dit risico (financieel en imago). Van deze risico's zijn er 74 waarvan de impact een financieel gevolg kent. Het totaal van deze financiële risico's ligt op € 14,1 miljoen. Door het invoeren van beheersmaatregelen en goed te kijken naar hoe de risico's worden beoordeeld, is het financieel risico lager dan in 2017. De 15 belangrijkste risico's, waar ook een impact voor het imago meespeelt, vragen meer dan de helft van onze weerstandscapaciteit.

Nr.

Risico-oorzaak (Als gevolg van...)

Risicogebeurtenis (bestaat de kans dat...)

Risicogevolg (met als gevolg dat...)

Netto Kans

Totaal: Netto Financieel Maximum

Invloed (%)

1

R7

Omgeving - Anticiperen op demografische ontwikkelingen.

Het schrappen van woningbouwplannen door demografische ontwikkelingen.

Financieel - Extra kosten voor de gemeente.

50%

€ 1.000.000

9,27%

2

R28

Organisatie - Eventuele opheffing GR Delta.

Sociale werkvoorziening Delta heeft exploitatietekort veroorzaakt door frictie a.g.v. afbouw activiteiten en boventalligheid van het personeel.

Financieel - De gemeente Bronckhorst 37% bijdraagt in het totale tekort.; Imago - Indien Bronckhorst, Lochem en Voorst het niet eens kunnen worden over de afwikkeling van de samenwerking in Delta kan dit imagoschade veroorzaken.

50%

€ 750.000

6,95%

3

R185

Extern - Wetwijzing abonnementstarief WMO is ingegaan.

Door de invoering van het abonnementstarief krijgen we minder inkomsten binnen op de bestaande WMO indicaties. Daarnaast valt er een aanzuigende werking te verwachten op de WMO voorzieningen.

Financieel - Overschrijding WMO budget.

90%

€ 400.000

6,66%

4

R97

Mens - Keuze leidt tot een hogere bijdrage.

Nieuwe overeenkomst bibliotheekwerk vraagt meer middelen (subsidie).

Financieel - Hogere bijdrage.

50%

€ 625.000

5,83%

5

R181

Omgeving - Een niet sluitende exploitatie van een zwembad.

Eén of meerdere zwembaden moeten sluiten.

Financieel - Er alsnog kosten voor amovering (sloop) of kosten moeten worden gemaakt die voortvloeien uit het recht van eerste aankoop.

50%

€ 500.000

4,65%

6

R1

Organisatie - Het aantal jeugdigen met jeugdhulp neemt toe.

Open einde effecten van jeugdzorg.

Financieel - Financieel tekort.

50%

€ 500.000

4,64%

7

R54

Omgeving - Decentralisatie taken door het Rijk.; Organisatie - Ontbreken van capaciteit (geld en mensen) om verwachte efficiency te behalen.

Overheveling van WMO taken naar de gemeente waarbij het budget verlaagd wordt.

Financieel - Budgetoverschrijding.

50%

€ 500.000

4,61%

8

R184

Extern - Het niet behalen van doelstellingen (uitvoeringsprogr.) Rijksuitgaven in het lopende boekjaar laat een verlaging zien van de algemene uitkering.

Onderuitputting plaatsvindt op de uitgaven in lopend boekjaar bij het Rijk.

Financieel - Lagere algemene uitkering.

80%

€ 250.000

3,71%

9

R6

Mens - Handelen van bestuurders.; Omgeving - Regionale afspraken.

In het bestuurlijke verkeer worden besluiten genomen en afspraken gemaakt die niet passen binnen de beleidskaders of financiële kaders van de raad. Het gaat hier met name om regionale afspraken en afspraken gekoppeld aan Verbonden Partijen.

Financieel - Financieel nadeel voor de gemeente.

40%

€ 500.000

3,68%

10

R95

Omgeving - Toestroom van vluchtelingen. Europees vluchtelingen beleid. Huisvestingsbeleid statushouders.

Door toename van het aantal vluchtelingen en statushouders bestaat de kans dat de kosten de rijksmiddelen overstijgen.

Financieel - De kosten overstijgen de rijksmiddelen.

50%

€ 350.000

3,26%

11

R18

Organisatie - Het berekende rendement bedraagt jaarlijks 4,5% in het geactualiseerde plan 2009. Wanneer de beleggingen dat rendement niet opleveren, is het over te dragen bedrag niet voldoende van omvang.

Eeuwigdurende nazorg stortplaats "De Langenberg".

Financieel - De gelden voor de nazorg groeien niet voldoende om eeuwigdurende nazorg te financieren.

50%

€ 250.000

2,32%

12

R153

Technisch - Verminderd aanbod van het aantal aanbiedingen restafval.

De vermindering van het aantal aanbiedingen restafval (variabel grijs) staat niet in verhouding tot de kosten van afvalverwerking. Het tarief zou omhoog moeten gaan maar is niet meer aanvaardbaar.

Financieel - Overschrijding van de kosten.

50%

€ 250.000

2,31%

13

R69

Mens - Misleiding/fraude door de ambtenaar en/of Integriteitskwestie.; Organisatie - Personeel past niet meer binnen formatie na reorganisatie.; Organisatie - Gebrekkige dossiervorming.

Werknemer(s) worden ontslagen.

Financieel - Wachtgeldverplichting.

50%

€ 250.000

2,31%

14

R5

Omgeving - Bezuinigingen vanuit het Rijk

Lagere inkomsten uit gemeentefonds dan geraamd (door bezuinigingen).

Financieel - Financiële tekorten.

50%

€ 250.000

2,30%

15

R19

Mens - Vertrek wethouder.; Mens - Onvrijwillig vertrek wethouder.

Voorziening voor wachtgeld niet toereikend.

Financieel - Uitbetalen van (langdurige) wachtgeldverplichtingen; Voorziening moet worden aangevuld uit andere middelen.

10%

€ 1.000.000

1,88%

We bepalen de kans op financiële risico's op basis van een 'Kans klasse-indeling'. We hanteren een kansklasse 1 t/m 5. (1= een risico openbaart zich minder dan één keer in 10 jaar. 5 = een risico openbaart zich binnen 1 jaar). De klassen bepalen het maximale financiële gevolg dat wordt uitgedrukt in euro's.

Nieuwe risico's

In 2018 brachten we 4 nieuwe risico's in beeld. De belangrijkste is de wetswijziging 'abonnementstarief' op het gebied van de WMO 2015. We verwachten door deze wetswijziging minder inkomsten (eigen bijdrage bij voorzieningen) en we verwachten dat mensen naar aanleiding van de wetswijziging eerder een beroep zullen doen op de WMO 2015. Dit risico is een van de 15 belangrijkste risico's.

Doordat de overheid onderuitputting heeft op de uitgaven worden gemeenten gekort op de algemene uitkering. Dit heeft een doorwerking in de hoogte van de algemene uitkering in de jaren daarna.

Door gewijzigde fiscale wetgeving kunnen beheerders (van sporthallen) niet meer opteren voor BTW aangifte, waardoor er exploitatietekorten ontstaan en er aanvragen voor een aanvullende bijdrage kunnen worden verwacht.

We stellen ons tot doel om in 2030 energieneutraal te zijn. Dit is vastgelegd in de routekaart 'Energieneutraal Bronckhorst 2030'. We voorzien een groot imago risico, als we deze doelstelling niet halen.

Vervallen risico's

Wij beoordeelden periodiek onze risico's. Bij de laatste inventarisatie zijn de volgende 6 risico' s komen te vervallen.

De belangrijkste is de afwaardering van grond op het bedrijventerrein van A18 Noord. De gemeente Doetinchem gaf aan dat, door de aantrekkende economie, voldoende grond is verkocht. De resterende kosten, van niet verkochte grond, hoeft nu niet meer (over de gecontracteerde partijen) te worden verdeeld.

Twee andere risico's vervielen ook in 2018. Het risico op bezuinigingen op specifieke taken bij de gemeente Bronckhorst en een mogelijke aanvullende subsidieaanvraag op muziekonderwijs.

De overige 3 risico's kenden veel raakvlakken met andere actuele risico's, waardoor deze zijn vervallen.

Beheersmaatregelen risicomanagement

In 2018 richtten we ons op het verder bepalen en invoeren van beheersmaatregelen, om risico's in te perken. Dit deden we voor zowel de financiële als de imago risico's.

De resultaten van sommige beheersmaatregelen zijn niet altijd direct zichtbaar. Een voorbeeld hiervan is de inzet van praktijkondersteuners Jeugd GGZ (POH/SOH) bij huisartsen (zie deelprogramma 1B). Met de inzet van praktijkondersteuners willen we het risico op overschrijding van het budget voor jeugdhulp op den duur verlagen. Deze beheersmaatregel neemt echter eerst wel budget in beslag, voordat de resultaten zichtbaar zijn.

We stellen de risico's pas bij als de beheersmaatregel volledig is ingevoerd. Door de invoering van maatregelen en het opnieuw beoordelen van de risico's, is onze in 2018 benodigde weerstandscapaciteit verlaagd.

Imago risico's

Naast de financiële risico's, brachten we ook de imago risico's in beeld. Van alle 88 actuele risico's zijn er 14 risico's met alleen een imago impact.

We bepalen de kans op imago risico's op basis van een 'Kans klasse-indeling'. We hanteren een kansklasse 0 t/m 5. (3= plaatselijke imago gevolgen. 4 = regionale imago gevolgen. 5 = landelijke imago gevolgen).

Nr.

Risico-oorzaak (Als gevolg van...)

Risicogebeurtenis (bestaat de kans dat...)

Risicogevolg (met als gevolg dat...)

Imago klasse

R187

Omgeving - Onvoldoende budget of onvoldoende medewerking van derden, inwoners en ondernemers.

De doelstelling van de routekaart "Energieneutraal Bronckhorst 2030" niet wordt gehaald.

Imago

5

R177

Mens - Schending integriteit.

Het gedrag van bestuurders (college-of raadsleden) naar buiten toe wordt door derden en de pers in twijfel getrokken.

Imago

4

R176

Omgeving - Beeldvorming handelen gemeente met als gevolg vertrek wethouder.; Mens - (On)vrijwillig vertrek wethouder(s).

Er een vacuüm in beleidsontwikkeling, besluitvorming en uitvoering onstaat.

Imago

4

R178

Omgeving - Verharding samenleving.

Bedreiging van bestuurders.

Imago - Bestuurders (college- en raadsleden) krijgen te maken met agressie.
Beïnvloeding van besluitvorming.

4

R132

Te weinig vertrouwen in het proces (Project Vitale kernen)

Daalt de betrokkenheid van de inwoners en andere doelgroepen en wordt de doelstelling niet gehaald.

Imago

3

Openbaring van de risico's

In 2018 werd duidelijk dat de vermindering van het aantal aanbiedingen restafval, niet meer in verhouding staat tot de kosten van afvalverwerking. We constateerden een tekort van ongeveer € 438.000. Dit zou betekenen dat het tarief, voor het aanbieden van restafval, omhoog zou moeten. We namen als beheersmaatregel op dat we in 2019 samen met de inwoners onderzoeken hoe we kunnen komen tot een kostendekkend tarief voor afvalverwerking.

Ook werd duidelijk dat de bevolkingskrimp en vergrijzing zich daadwerkelijk voordoen. Dit leidt onder andere tot een bijstelling van de algemene uitkering. Op specifieke onderdelen van de algemene uitkering waren er kleine kortingen. Deze kortingen vingen we op door bijstelling van de uitgaven in begroting, in bijvoorbeeld één van onze tussenrapportages.

Voorziening wachtgeld en pensioenen wethouders.

We hielden voor 2018 rekening met de gemeenteraadsverkiezingen. We gingen uit van het vertrek van 2 wethouders, als gevolg van de verkiezingen. In werkelijkheid zijn er 4 wethouders vertrokken. Door deze wisseling en de verhoging van het wachtgeld, is er een tekort ontstaan binnen de voorziening wachtgeldverplichtingen. We stelden dit bij in de 2e tussenrapportage (€ 148.000).

Daarnaast was er op basis van een recht op doorbetaling van wachtgeld een aanvulling noodzakelijk. We stelden dit bij in de 2e tussenrapportage (€ 73.000). Bij de jaarrekening voegden we nog aanvullend € 115.000 toe.

Voor de pensioenen van de wethouders voegden we bij de jaarrekening € 105.000 aan de voorziening pensioenen wethouders toe, vanwege een verlaging van de rekenrente.