iconInleiding

Hierbij bieden wij u de jaarstukken over 2019 aan. Wij leggen hierin verantwoording af over de uitvoering van het beleid uit de begroting 2019. 2018 was het jaar van de gemeenteraad verkiezingen met een nieuwe coalitie. De begroting hebben wij u hierdoor beleidsarm aangeboden. Met de beleidsaanvullingen vanuit de eerste begrotingswijziging 2019 (ook wel 'Programmaplan 2019') pakten wij de ambities uit ons coalitieprogramma 'Gewoon doen! Doet u mee?' in 2019 op.

In 2019 zagen we de omslag naar een tekort op de begroting (zie hiervoor de risico analyse). Dit vraagt om een structurele ontwikkeling waarin we minder inkomsten voorzien en onze uitgaven moeten aanpassen.Samen met de forse opgave in het sociaal domein tekenen deze opgaven deze jaarstukken.

Al gedurende het jaar hebben wij gestuurd op kostenbeheersing en hebben we kritisch gekeken naar prioritering van projecten en werkzaamheden. Dit hebben we, zover bekend, al in de 2de tussenrapportage voor het jaar 2019 verwerkt. Door een aantal eenmalige meevallers is het mogelijk deze projecten en werkzaamheden toch in 2020 uit te voeren.

In de jaarstukken formuleren we de verantwoording waar mogelijk in termen van het maatschappelijke resultaat en koppelen deze aan onze beleidsdoelen en aan de genoemde transities uit ons coalitieprogramma 'Gewoon doen! Doet u mee?'.

Transities

Dienstbare overheid: open en uitnodigend
 
Voor een dienstbare overheid zijn sinds 2019 accountmanagers aan het werk om ondernemers actief te helpen met vragen en ontwikkelwensen. Hiermee werken we verder toe naar een robuust en uitnodigend ondernemersklimaat. Ook de gebiedsambtenaren waren zichtbaar, aanspreekbaar en toegankelijk en ondersteunden initiatieven uit de samenleving. We verbeterden onze dienstverlening met WhatsApp-contact en door uitbreiding van processen en producten op onze website.

Duurzaamheid vanuit realisme
De Verrijkte routekaart Energieneutraal Bronckhorst 2030 is vastgesteld. Deze routekaart vormt de komende jaren de basis voor een energieneutrale gemeente. Met de lancering van het platform Op Morgen bundelen wij zoveel mogelijk initiatieven in Bronckhorst op het gebied van biodiversiteit, circulair, energie en klimaatadaptatie. Met het plan 'Samen voor biodiversiteit' geven we de komende jaren een impuls aan de diversiteit van het landschap en dragen het belang daarvan uit via het platform Op Morgen.

Kwaliteit van de leefomgeving
We werkten aan de invoering van de Omgevingswet. De raad stelde de ambities en rollen vast. De routekaart wordt door de realisatieteams rondom de thema’s: participatie, kerninstrumenten, opgaven en proces & ICT opgepakt. In 2019 bepaalden we onze vijf belangrijkste opgaven waarop we de omgevingsvisie verder ontwikkelen.

Proactief inspelen op demografische ontwikkelingen
De inzichten in de demografische ontwikkelingen waren in 2019 onderlegger voor gesprekken met de samenleving over onder andere (jongeren-)huisvesting, inrichting openbare ruimte en sportaccommodaties. Deze inzichten worden steeds scherper door de inzet van datagedreven werken en de data-dashboards.

Sociaal domein

In 2019 stelden we het nieuwe 'Beleidskader sociaal domein 2019-2022' vast. Met het beleidskader en de bijbehorende uitvoeringsprogramma’s werkten we in 2019 verder aan de zes belangrijkste opgaven. We zetten ons blijvend in om adequate ondersteuning aan onze inwoners binnen beschikbaar budget te bieden. De tekorten in het Sociaal domein, waar bijna alle gemeenten in 2019 mee te maken hadden, leidden tot een extra uitkering uit het gemeentefonds. Deze extra uitkering dekt het tekort voor 2019 en de verwachtte tekorten voor de komende jaren niet volledig. In 2019 zetten we de eerste stappen in de transformatieopgave voor het Sociaal domein. We rollen dit de komende jaren verder uit en voeren deze door. 2019 stond ook in het teken van de ontmanteling van de GR Delta. Vanaf 1 januari 2020 is de gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wsw.
 

Doorwerking komende jaren

In 2019 zagen we op verschillende terreinen ontwikkelingen met financiële gevolgen. De vrij te besteden uitkering die we vanuit het gemeentefonds ontvangen, is in 2019 verlaagd en zal ook de komende jaren teruglopen. De VNOG ging in 2019 aan de slag met het op orde brengen van haar financiën. Naar verwachting zal dit tot een structurele lastenverzwaring leiden voor de komende jaren.

In 2019 stelden we het nieuwe afvalstoffenbeleid vast, met als doel een kostendekkend systeem met beperkte lastenverzwaring voor onze inwoners. Dit bleek een lastige puzzel te zijn waarbij individuele keuzes en actuele ontwikkelingen in de afvalmarkt grote gevolgen hebben voor de kostendekkendheid van het beleid. In 2020 komen we met nieuwe voorstellen om dit voor de komende jaren op een juiste manier in te richten.

Het resultaat van deze jaarrekening, de verschillende (financiële) ontwikkelingen en onze ambities vragen om duidelijke keuzes voor de komende jaren. Door opgavegestuurd te werken en heldere afwegingen te maken over de inzet van de algemene reserve moet hiervoor ruimte ontstaan in de begroting van de gemeente. Met de perspectiefnota 2021 leggen we deze keuzes en insteek aan u voor.

Begroting en rekening

Naast de verantwoording over onze ambities geven wij in de programmaverantwoording ook toelichting op de bij de uitvoering gemoeide geldelijk inzet. Dit doen wij door de werkelijke uitkomst te vergelijken met de door uw raad beschikbaar gestelde middelen. Deze komen voort uit de beleidsarme begroting en het daarna vastgestelde programmaplan waarin onze ambities uit ons coalitieprogramma zijn opgenomen.

Voor het realiseren van woonruimten in Zelhem en de verkeersmaatregelen aan de Wildenborgseweg hebben we u afzonderlijke voorstellen voorgelegd.

Met de twee tussenrapportages hebben wij u over de voortgang geïnformeerd. Bij de tweede tussenrapportage hebben we verschillende budgetten heroverwogen om tot een sluitende jaarrekening te komen. Alle voorgaande ontwikkelingen hebben geresulteerd in een begroot overschot van € 216.000. De rekening sluiten we af met een tekort van € 1.243.000.

De verdeling van het resultaat over de programma’s is als volgt:

Programma

Saldi per programma

Begroting (na wijziging)

Rekening

Afwijking

Voordelig / nadelig

Zorg en ondersteuning

-27.611

-31.384

-3.773

nadelig

Wonen en leefomgeving

-19.102

-17.250

1.852

voordelig

Bedrijvigheid en ontwikkeling

-2.849

-2.122

728

voordelig

Bestuur

-2.677

-3.539

-862

nadelig

Totaal programma's

-52.241

-54.295

-2.055

nadelig

Algemene dekkingsmiddelen

59.169

59.617

448

voordelig

Overhead

-9.490

-9.487

2

voordelig

Heffing Vpb

-

-

-

Onvoorzien

-

-

-

Saldo van baten en lasten

-2.562

-4.166

-1.604

nadelig

Toevoeging / onttrekking reserves

2.778

2.923

145

voordelig

Gerealiseerd resultaat

216

-1.243

-1.459

nadelig

Het nadelig resultaat wordt veroorzaakt door het tekort op het sociaal domein (€ 3.360.000) en de innovatiesubsidies sociaal domein (€ 92.000). Hier tegenover staan de niet benutte budgetten van projecten die in 2020 doorlopen, zie hiervoor het voorstel voor de resultaatbestemmingen (€ 1.029.000), en de per saldo voordelige budgetafwijkingen van in totaal € 1.166.000 met een veelal incidenteel karakter. De meest in het oog springende budgetafwijkingen hebben we hieronder opgenomen.

  • De verliesvoorziening voor het A 18 bedrijvenpark kan voor een groter deel vrijvallen dan gedacht (voordeel € 707.000)
  • De baten en lasten van derden voor het onderhoud van wegen valt gunstig uit door met name de afkoopsom voor overgedragen provinciale wegen (voordeel € 406.000)
  • Een hogere bijdrage algemene uitkering (voordeel € 330.000)
  • Grondverkopen en winstneming op grondenexploitaties (voordeel € 206.000)
  • Een lager tekort op afvalverwerking en -heffing dan aanvankelijk verwacht (voordeel € 176.000)
  • Het laten vrijvallen van het budget voor afwaardering van de schoollocatie in Vorden (voordeel € 110.000)
  • Verkoop van ingeruild en overtollig materieel buitendienst (voordeel € 96.000)
  • Overgang en samenwerking automatisering (nadeel € 247.000)
  • Het op peil brengen van de voorzieningen voor pensioen- en wachtgeldverplichtingen voor wethouders (nadeel € 792.000)

Deze en de overige belangrijkste afwijkingen tussen de begroting (na wijziging) en de rekening vindt u in de toelichting op de programma's onder het onderdeel 'Wat heeft het gekost'.

Uitgaven en inkomsten in vogelvlucht

In de infographic ziet u in vogelvlucht de inkomsten en uitgaven. De indeling is gericht op de meest herkenbare inkomstenbronnen en uitgaven. Onder de uitgaven van Bestuur is ook 'organisatie' opgenomen, dit betreft de overhead van onze gemeente. Dit is ook de informatie die wij opnemen in de media voor de inwoners.

Voorstellen voor resultaatbestemming

We stellen u voor het resultaat als volgt te bestemmen:

Voorstel

Bedrag

Rekeningresultaat

-1.243.302

Afgesproken onttrekkingen aan diverse reserves en voorzieningen

Bijdragen bovenwijkse voorzieningen 2019 (reserve bovenwijkse voorzieningen)

-13.200

Innovaties Sociaal domein (reserve Sociaal domein)

91.665

Resultaat Sociaal domein (reserve Sociaal domein)

3.360.194

Totaal te onttrekken aan diverse reserves en voorzieningen

3.438.659

Resultaat na afgesproken uitnamen

2.195.357

Doorschuiven van restant budgetten projecten 2019 naar 2020

Herdenking 75 jaar Vrijheid

11.000

Opstellen integraal huisvestingsplan onderwijs

25.000

Onderhoudsplan wegen Bloemenbuurt

50.000

Project datasturing

55.930

Klijnsma gelden

60.943

Projecten landschapselementen

80.000

Vitale kernen

100.000

Project bomen herstelplan

160.000

Huisvesting bibliotheek

171.000

Resultaat rioolheffing, subsidies afkoppelen verharding

136.000

Resultaat rioolheffing, voorziening vervangingsinvesteringen

179.600

Via de algemene reserve doorschuiven naar 2020

1.029.473

Resultaat, toevoegen aan de algemene reserve

1.165.884

Bedragen x € 1

Toelichting resultaatbestemmingen

Bijdragen bovenwijkse voorzieningen
Voor bovenwijkse voorzieningen hebben we € 15.930 in rekening gebracht. De bijdragen voegen we in overeenstemming met de verslaggevingsregels toe aan de hiervoor gevormde bestemmingsreserve.

Innovaties Sociaal domein
Binnen de bestemmingsreserve Sociaal domein heeft u in totaal € 750.000 uitgetrokken voor innovaties tot en met 2019. In 2019 hebben we hieraan voor € 91.665 besteed. Dit bedrag wordt ten laste van de bestemmingsreserve gebracht. In totaal hebben we nu € 640.994 uitgegeven. Het restant valt vrij ten gunste van de bestemmingsreserve.

Resultaat Sociaal domein
Over 2019 sluiten we het Sociaal domein af met een tekort van € 3.360.000 tegen een verwacht tekort van € 3.538.000. De uitkering uit het gemeentefonds, naar aanleiding van de decembercirculaire, heeft een positieve bijdrage op het resultaat. De (financiële) effecten van de transformatie, uit het in 2019 vastgestelde beleidskader met bijbehorende uitvoeringsprogramma's, zullen pas zichtbaar worden in 2020 en verder. Het resultaat wordt ten laste van de bestemmingsreserve Sociaal domein gebracht.

Herdenking 75 jaar vrijheid
Voor een aantal lokale initiatieven zijn bijdragen beschikbaar gesteld. De resterende middelen willen we inzetten voor de herdenking in Rha in 2020.

Opstellen integraal huisvestingsplan
 
In het programmaplan 2019 is voorzien in het opstellen van een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs met daarin ruimte voor onderzoek naar verduurzaming van het scholenbestand (waaronder zonnepanelen, gasloos, maar ook vergroening van schoolpleinen: minder stenen, natuurlijke speel-/leefomgeving). Het opstellen wordt in 2020 ter hand genomen.

Onderhoudsplan wegen Bloemenbuurt
 
Voor het maken van een onderhoudsplan wegen voor de Bloemenbuurt in Zelhem is in 2019 budget beschikbaar gesteld. De opdracht is in december 2019 verstrekt aan een adviesbureau. De advisering en betaling van de kosten vindt plaats in 2020.

Project datasturing
Data en datagedreven werken vormen een belangrijke uitdaging voor overheden. De gemeente Bronckhorst staat, net als de regio Achterhoek, open voor samenwerking met andere overheden, bedrijven en onderwijs (triple-helix), om vanuit de gezamenlijke kerntaken bij te dragen aan het oplossen van complexe maatschappelijke opgaven. De nog beschikbare middelen van 2019 willen we graag inzetten voor de verdere ontwikkeling in 2020 met als benoemde resultaten:

  • het ondersteunen en stimuleren van de medewerkers van Bronckhorst bij het beter benutten van beschikbare data als onderbouwing van adviezen en beslissingen.
  • een Regionaal Data centrum dat de Achterhoekse gemeenten ondersteunt bij het inzetten van beschikbare datasets waardoor zij meer zicht krijgen op (de omvang van) maatschappelijke opgaven, besluitvorming transparanter en fact en evidence based te maken. Daarnaast is het doel om de uitvoering van beleid te kunnen monitoren en de kwaliteit van dienstverlening kunnen verbeteren.

Klijnsma gelden
Op basis van uw motie en amendement bij de behandeling van de tweede tussenrapportage over 2019 is een bestedingsplan gemaakt. Voor de uitvoering van het plan schuiven we de resterende middelen van 2019 door naar het budget in 2020.

Project landschapselementen
Het Streekfonds Achterhoek draagt zorg voor de planvorming voor het (laten) aanleggen en het regelen van het beheer van landschapselementen. We werken naar een prestatieovereenkomst tussen het Streekfonds Achterhoek en de gemeente Bronckhorst. De gezamenlijke ervaringen uit het eerdere project 'Compensatie Ruimte voor de Rivier' hebben het vertrouwen opgeleverd om in het kader van de vrijwillige kavelruil in de gemeente te streven naar een soortgelijke aanpak. Efficiënt en laagdrempelig bijdragen aan een mooi buitengebied. Het collegeprogramma "Gewoon doen! Doet u mee?" spreekt van nieuwe werkwijzen voor afspraken met initiatiefnemers van plannen en activiteiten in de leefomgeving, waarbij compensatie met investeringen in landschap en natuur gerealiseerd worden. Het Streekfonds Achterhoek ziet goede mogelijkheden om deze ambitie vorm en inhoud te geven. De nog beschikbare middelen van 2019 willen we hiervoor in 2020 inzetten.

Vitale kernen
In 2019 hebben de werkgroepen gewerkt aan de visies en het uitwerken en voorbereiden van projecten. Er is nu inzicht in welke projecten op korte termijn kunnen worden uitgevoerd en wat er op langere termijn nodig is. De komende tijd worden diverse projecten voor het verbeteren van openbare ruimte opgepakt. Het gaat onderandere om het verbeteren van bereikbaarheid en toegankelijkheid en om het aantrekkelijker maken van het verblijfsgebied door aanbrengen van groen en nieuwe bestrating.Om de projecten ook in 2020 uit te kunnen voeren, stellen wij voor om het resterende budget van 2019 van € 100.000 mee te nemen naar 2020.

Project bomen herstelplan
Voor het project dunning, kleinere en overige projecten was in 2019 € 160.000 gereserveerd. Na veel overleg zijn deze eind 2019 geconcretiseerd en gelijk in uitvoering gegaan. Dit loopt door tot in 2020, waarna de afrekening plaatsvindt.

Huisvesting bibliotheek
Samen met de Bibliotheek West Achterhoek werken we hard aan een goede invulling van de wettelijk verplichte bibliotheekfunctie. Om te zorgen dat dit ook in de komende jaren mogelijk is, werken we toe naar een nieuwe budgetovereenkomst per 2021. Het jaar 2020 is het overbruggingsjaar naar de nieuwe afspraken per 2021. De bibliotheek krijgt in 2020 een aanvullende incidentele subsidie om de dienstverlening conform de huidige afspraken te waarborgen. Wij stellen voor om de nog beschikbare middelen van 2019 hiervoor in te zetten.

Resultaat rioolheffing, subsidies afkoppelen verharding
In het watertakenplan wordt onder andere ingezet op het afkoppelen van verharding. Hiervoor is de 'Subsidieregeling afkoppelen hemelwater gemeente Bronckhorst' ingesteld. De subsidie wordt gedekt uit de rioolheffing. De aanvragen en uitbetaling van de subsidies lopen achter. We willen de nog niet bestede middelen beschikbaar houden voor het beoogde doel en doorschuiven naar 2020.

Resultaat rioolheffing, voorziening vervangingsinvesteringen
Naast de onderbesteding van subsidies voor het afkoppelen van verharding geeft de rioolheffing een overschot weer. Dit overschot willen we beschikbaar houden binnen de riolering en toevoegen aan de voorziening vervangingsinvesteringen riolering.

Burgemeester en wethouders van Bronckhorst