MENU
De belangrijkste risico's hebben we in beeldEen risico is een onzekere gebeurtenis waardoor doelen of uitvoering van kernprocessen in gevaar kunnen komen. We blijven alert op risico’s die we willen of moeten nemen om onze doelen te bereiken. We beheersen risico’s door het nemen van maatregelen als dat nodig en mogelijk blijkt. Risico’s identificeren en hierop acteren vraagt vooruitkijken. We volgen de laatste ontwikkelingen, zowel lokaal als nationaal. We weten ook of risico’s zich hebben voorgedaan.
We nemen beheersmaatregelen
Het is belangrijk om maatregelen te nemen om onze risico’s te verkleinen. Denk bijvoorbeeld aan het risico op een hack. Regelmatig verschijnen er updates en software-aanpassingen om dit te voorkomen. Helaas kunnen we het risico nooit helemaal uitsluiten.
Top 15 van financiële risico's
We kennen ruim over de 100 risico’s die we beoordelen op hun impact, zowel financieel als niet-financieel. Van deze risico’s kent een ruime meerderheid een impact met een financieel gevolg. Het totaal van deze financiële risico’s ligt op ruim € 37 mln. De 15 belangrijkste risico’s, waar ook de impact niet-financieel kan zijn, vragen ruim 47% van onze weerstandscapaciteit (de mogelijkheden waarover we beschikken om niet-begrote kosten op te vangen).
De samenstelling en de volgorde van de top 15 verandert voortdurend. De huidige top 15 beschrijven we hieronder. Eén van de grootste onzekerheden waar we op dit moment mee te maken hebben, is 'Den Haag'. We hebben het dan voornamelijk over de onzekerheid rond de financiële middelen, maar ook rond o.a. het beleid op asiel en stikstof. Omdat we rekening houden met de financiële effecten, zoals die nu bekend zijn, komt deze in de top 15 niet voor. Bijvoorbeeld de terugval van de Algemene uitkering is betrokken in onze begroting. We bepalen de kans op financiële risico’s op basis van een ‘kans klasse-indeling’. Aan deze indeling hangt een kanspercentage. Dit percentage geeft een inschatting van de mate waarin het risico zich in een periode van 10 jaar kan openbaren. De impact, of wel het financiële gevolg, in relatie tot de kans bepaalt de kwantitatieve beoordeling. De impact die is weergegeven is inclusief de effecten van de getroffen beheersmaatregelen. Het opgenomen bedrag is het risico zonder beheersmaatregel..
Nr. | Risico-oorzaak (Als gevolg van...) | Risicogebeurtenis (bestaat de kans dat...) | Risicogevolg (met als gevolg dat...) | Netto Kans | Totaal: Netto Financieel Maximum |
|---|---|---|---|---|---|
1 | Extern - Netcongestie en/of het niet tijdig behalen van geplande oplossingen door netbeheerders om netcongestie te voorkomen/verminderen | *Voor netcongestie zijn indivduele risico's beschreven, deze zijn gericht op gevolgen voor het verduurzamen en (ver)bouwen van sporthallen, nieuwbouw van onderwijshuisvesting, bedrijventerreinen en woningen. De uitkomst daarvan is opgenomen in deze tabel, vandaar dat hiervoor geen kans is opgenomen. | * | € 2.332.500 | |
2 | Niet realiseren geraamde opbrengstwaarde grondexploitaties of onverwacht hogere kosten | *Voor de grondexploitaties is een separate risico-inventarisatie en -analyse uitgevoerd. De uitkomst daarvan is opgenomen in deze tabel, vandaar dat hiervoor geen kans is opgenomen. | * | € 886.000 | |
3 | Technisch - Gehackt worden, fysiek toegang tot het systeem verschaffen (inbraak op systeem), gijzelsoftware plaatsen (losgeld eis) | Er zich een beveiligingslek voordoet waar misbruik van gemaakt wordt | Financieel - Er extra kosten worden gemaakt; Niet financieel - Dit doorgaans leidt tot imagoschade op landelijk niveau | 25% | € 3.000.000 |
4 | Extern - Een wijziging van de SPUK regeling stimulering Sport kan de BTW op onderhoud/renovatie/nieuwbouw van sportaccommodaties alleen achteraf via SISA worden gedeclareerd | De SPUK regeling een budgetplafond kent en indien deze niet toereikend is kan de BTW op onderhoud/renovatie/nieuwbouw een kostenpost worden voor de gemeente | Financieel - Het beschikbare budget voor verduurzaming/renovatie/nieuwbouw van de gemeentelijke sportaccommodaties wordt overschreden | 50% | € 2.500.000 |
5 | Extern - Vluchtelingenstroom, aantallen asielzoekers, wereldwijde ontwikkelingen. | De gemeente onvoldoende huisvestingsmogelijkheden en opvangplekken kan bieden voor vluchtelingen en asielhouders (conform wettelijke verplichting) | Financieel Er extra kosten ontstaan door tijdelijke oplossingen. Maatregelen vanuit de provincie die hierin toezichthouder is op het behalen van de taakstelling. ; Niet financieel - We niet de opvang bieden die we toegezegd hebben | 50% | € 1.500.000 |
6 | Extern - Wijzigingen in de voorrangsregeling huisvesting statushouders | We met een taakstelling, maar zonder voorrang we statushouders niet tijdig kunnen huisvesten binnen de huidige kaders en mogelijkheden. | Financieel - Er extra kosten ontstaan door tijdelijke oplossingen. Maatregelen vanuit de provincie die hierin toezichthouder is op het behalen van de taakstelling | 50% | € 1.500.000 |
7 | Extern - Schaarste op de arbeidsmarkt bij zorginstellingen | Er onvoldoende menskracht beschikbaar is bij gecertificeerde zorginstellingen. Ook bij specialistischer zorg en huishoudelijke hulp zien we dat het steeds moeilijker is om cliënten tijdig te plaatsen in de juiste zorg | Financieel - Er een begrotingstekort ontstaat.; Niet financieel - Doelstellingen niet worden gehaald | 75% | € 1.000.000 |
8 | Extern - Renteverhoging op langer termijn | De financiering van 1,5% voor het aantrekken van leningen conform begrotingsuitgangspunten in werkelijkheid afwijkt | Financieel - Dit leidt tot een begrotingstekort | 50% | € 1.000.000 |
9 | Extern - Uitvoering van de inburgeringswet per 1-1-2022 | Het rijk voornemens is de inburgeringswet te wijzigen en de SPUK inburgering te korten. | Financieel - Er budgetoverschrijding plaatsvindt bij Inburgering en Participatie | 70% | € 500.000 |
10 | Omgeving - Een niet sluitende exploitatie van een zwembad | Eén of meerdere zwembaden moeten sluiten | Financieel - Er alsnog kosten voor sloop of andere kosten moeten worden gemaakt die voortvloeien uit het recht van eerste aankoop; Niet financieel - Er plaatselijke imagoschade optreedt | 50% | € 650.000 |
11 | Extern - Geopolitieke spanningen, bredere machtsverschuivingen tussen grootmachten en de militaire‑strategische ontwikkelingen gericht op de NAVO | Zich cyberaanvallen voordoen. De voorbeelden zijn er al met DDOS aanvallen bij overheidsinstellingen en nutsbedrijven maar dat kan veranderen in echte cyberaanvallen | Financieel - Uitval communicatie/internet optreedt en er geen informatie in brede zin en geen dienstverlening (energiebedrijven, telefoon en internetproviders) is. Het opnieuw opstarten brengt veel extra kosten met zich mee; Niet financieel - Dit kan leiden tot landelijke imagoschade | 25% | € 1.000.000 |
12 | Extern - Inflatie/prijsstijgingen | Doelstellingen niet of niet op tijd worden bereikt | Financieel - Er vertraging optreedt en dit leidt tot extra kosten voor de gemeente; Niet financieel - Imagoschade ontstaat doordat doelstellingen worden vertraagd of niet worden gehaald | 50% | € 500.000 |
13 | Omgeving - Intensiveren aanpak ondermijning | Er een drugslab wordt aangetroffen | Financieel - Er opruimkosten zijn voor het chemisch afval, milieuschade en inzet gemeente | 50% | € 500.000 |
14 | Extern - Tekort aan personeel door schaarste op de arbeidsmarkt | Doelstellingen niet of niet op tijd worden bereikt | Financieel - Dit leidt tot vertraging en extra kosten voor de gemeente; Niet financieel - Imagoschade ontstaat doordat doelstellingen worden vertraagd of niet worden gehaald | 50% | € 500.000 |
15 | Mens - Complexe problematiek. | De wachtlijsten in de zorg oplopen door stijging van het aantal jongeren met een complexe problematiek | Financieel - Er tekorten op het budget komen; Niet financieel - Dit leidt tot minder weerbare jeugd | 50% | € 500.000 |
Risico-analyse met de belangrijkste wijzigingen binnen onze risico's
Het totaal aantal risico’s nam toe. Dit kwam doordat we nieuwe risico’s toevoegden, zoals de toename van SPUK’s. We maakten ook bij verschillende onderwerpen een splitsing op projectniveau, bijvoorbeeld bij grondexploitatie. Voor deze jaarrekening pasten we bij een aantal risico’s de kans en het financiële gevolg aan. We voegden in totaal dertien nieuwe risico’s toe. Acht risico’s vervielen. Er openbaarde zich geen enkel risico waarvoor we ons vermogen moesten aanwenden. Vorig jaar zagen we in het Sociaal Domein wel dat de kosten voor Jeugdhulp hoger uitvielen dan eerder gedacht. Dat verwerkten we in het jaarverslag over 2024.
Financiële risico's
De belangrijkste ontwikkelingen in de top 15:
- We namen netcongestie als één samengesteld risico op in plaats van losse onderdelen. Dit totaalbeeld liet zien welke gevolgen netcongestie had voor het verduurzamen en verbouwen van sporthallen en voor de nieuwbouw van onderwijshuisvesting, bedrijventerreinen en woningen. In onze volledige risicoanalyse beschreven we deze risico’s nog wel afzonderlijk, maar in de top 15 brachten we ze samen.
- Grondexploitatie namen we op in de top 15. Deze is samengesteld uit het totaalbeeld van de projecten die zijn genoemd in het laatste MPO (Meerjaren Prognose Ontwikkelingslocaties). Meer hierover leest u in deelprogramma 2A Passend wonen (2.1.2) en de paragraaf Grondbeleid (2.2.7).
Al eerder kwamen de volgende drie risico’s voor in de top 15. Door het vervallen van andere risico’s, zijn deze opnieuw in de top 15 zichtbaar. Het gaat hier om:
- Cyberaanvallen/DDOS aanvallen bij overheidsinstellingen door de geopolitieke spanningen, bredere machtsverschuivingen tussen grootmachten en de militaire‑strategische ontwikkelingen gericht op de NAVO
- Een tekort aan personeel door schaarste op de arbeidsmarkt, waardoor we mogelijk doelstellingen niet halen, of op tijd bereiken
- Complexe problematiek; door wachtlijsten in de zorg, is er een stijging van het aantal jongeren met complexe problematiek. Dit heeft naast gevolgen voor de begroting ook gevolgen voor de weerbaarheid van jongeren.
Door het vervallen en samenvoegen van verschillende risico’s is de top 15 gewijzigd, hieronder wordt weergegeven welke risico’s vervielen en welke nog zichtbaar zijn in het risicoregister.
- Er vielen twee risico’s uit de top 15. Het risico over CAO onderhandelingen loonkosten Hulp bij Huishouden (HBH) verviel vanwege een nieuwe aanbesteding. Ook is het risico van het uitstappen van de VNG uit het Integraal Zorg Akkoord (IZA-akkoord) vervallen. Dit risico is samengevoegd met een ander risico, maar is zeker niet buiten beeld.
- Door het samenvoegen van risico’s gericht op huisvesting van statushouders is er 1 risico uit de top 15 gevallen.
- Door het samenvoegen van risico’s gericht op netcongestie is er sprake van 2 gevolgen die uit de top 15 zijn gevallen. De gevolgen zijn wel inzichtelijk gebleven.
Nieuwe financiële risico’s buiten de top 15
De volgende risico’s zijn nieuw, maar vallen buiten de top 15:
- Toename van ondermijnende criminaliteit kan gevolgen hebben voor de interne beheersing.
- Grondexploitaties zijn in beeld in het MPO 2026. We kozen ervoor om de risico’s op projectniveau toe te voegen. Het totaalbeeld van de risico’s ziet u terug in de top 15.
- Een nieuw opvallend risico is het risico vanuit de grondexploitatie. Dit betreft een min bedrag, een kans. Het risico heeft betrekking op het mogelijk ontvangen van subsidiegelden als we voldoen aan de eisen uit de regeling Realisatiestimulans van het rijk.
- Toename van het aantal SPUKS. Er is een toename van het aantal SPUK regelingen, waardoor verantwoording in het gedrang kan komen. Daardoor kan een onverwacht tekort ontstaan doordat middelen al zijn uitgegeven.
Algemene ontwikkelingen
We merkten dat de mondiale economische onzekerheid en geopolitieke spanningen onze financiële risico’s vergrootten. Energieprijzen schommelden sterker en dat zette onze begroting onder druk. De aanhoudende inflatie zorgde voor hogere kosten bij projecten en in onze dienstverlening, terwijl onze inkomsten niet in hetzelfde tempo meegroeiden. De Algemene uitkering daalde zelfs. De krapte op de arbeidsmarkt vormde een extra risico voor de continuïteit van onze taken. Daardoor konden vertragingen ontstaan en kon de kwaliteit onder druk komen te staan. Deze ontwikkelingen lieten ons zien dat we sterk risicomanagement en flexibel beleid nodig hebben om onze organisatie stabiel te houden.
Niet-financiële risico's
Naast financiële risico’s zien we ook risico’s op het gebied van fraude, veiligheid, gezondheid en juridische aansprakelijkheid. Deze risico’s kunnen onze doelen in gevaar brengen. Ze beïnvloeden ook ons imago negatief en kunnen leiden tot verlies van vertrouwen.
Hieronder staan de belangrijkste niet-financiële risico’s die het imago van Bronckhorst op landelijk niveau kunnen beïnvloeden.
Risico-oorzaak (Als gevolg van...) | Risicogebeurtenis (bestaat de kans dat...) | Risicogevolg (met als gevolg dat...) | Imago klasse |
|---|---|---|---|
Technisch - Gehackt worden, fysiek toegang tot het systeem verschaffen (inbraak op systeem), gijzelsoftware plaatsen (losgeld eis) | Er zich een beveiligingslek voordoet waar misbruik van gemaakt wordt | Financieel - Er extra kosten worden gemaakt; Niet financieel - Dit doorgaans leidt tot imagoschade op landelijk niveau | 5 |
Extern - Geopolitieke spanningen, bredere machtsverschuivingen tussen grootmachten en de militaire‑strategische ontwikkelingen gericht op de NAVO | Zich cyberaanvallen voordoen. De voorbeelden zijn er al met DDOS aanvallen bij overheidsinstellingen en nutsbedrijven maar dat kan veranderen in echte cyberaanvallen | Financieel - Uitval communicatie/internet optreedt en er geen informatie in brede zin en geen dienstverlening (energiebedrijven, telefoon en internetproviders) is. Het opnieuw opstarten brengt veel extra kosten met zich mee; Niet financieel - Dit kan leiden tot landelijke imagoschade | 5 |
Extern - Verontreiniging met chemicaliën. Bijvoorbeeld Crystal Meth (kwik), PFAS | Milieuschade wordt veroorzaakt en de volksgezondheid in het geding komt | Financieel - Het budget wordt overschreden. De kosten van opruiming en formatie-inzet mogelijk niet op de veroorzaker, huurder en/of eigenaar verhaald kunnen worden.; Niet financieel - Er kans op landelijke aandacht in de pers ontstaat | 5 |
Technisch - Onbedoeld verstrekken van privacygegevens | Er datalekken ontstaan door ten onrechte verstrekte persoonsgegevens | Financieel - Er claims kunnen worden ingediend of boetes volgen die leiden tot financiële schade; Niet financieel - Het openbaar worden van datalekken schadelijk kan zijn voor het imago van de organisatie op landelijk niveau | 5 |
Technisch - Onjuiste gegevens door hallucineren van AI model | De gemeente bevooroordeelde beslissingen neemt door AI-systemen | Financieel - ; Niet financieel - Onjuiste informatie gedeeld wordt, reputatieschade voor de gemeente ontstaat en er een verminderd vertrouwen van inwoners in de gemeentelijke dienstverlening is. | 5 |
Overige ontwikkelingen
We namen een nieuw risico op dat ging over het gebruik van Artificial Intelligence (AI). We zagen het gevaar dat AI bevooroordeelde beslissingen kon geven. Daarnaast namen we nog een ander AI‑risico op dat net buiten de top vijf viel. Dit ging over het gebruik van AI‑tools die we niet accepteerden binnen de organisatie. We troffen maatregelen om deze risico’s zo klein mogelijk te houden.
In het afgelopen halfjaar zagen we twee (zie hieronder) belangrijke ontwikkelingen die van invloed waren op onze gemeente. Ze hadden nog geen financiële gevolgen, maar waren wel belangrijk voor onze samenleving en brachten risico’s met zich mee.
Project 'Schuifpuzzel Zelhem'
Binnen het project 'Schuifpuzzel Zelhem' kozen we een voorkeursscenario en een terugvalscenario. Het is nog onduidelijk of het voorkeursscenario haalbaar is. Pas als dit duidelijk is, kan concreter worden gemaakt welke (financiële) risico’s gelden voor onze gemeente.
Uitbreiding hoogspanningsstation Doetinchem/Langerak
Het elektriciteitsnet raakt steeds voller en uitbreiding van het elektriciteitsnet is noodzakelijk. Naast de plaatsing van de 3de transformator is het belangrijk dat het hoogspanningsstation Doetinchem/Langerak uitgebreid wordt. TenneT onderzoekt drie mogelijke locaties voor het hoogspanningsstation: het huidige terrein en twee alternatieven buiten de uiterwaarden van de Oude IJssel. Provincie Gelderland verwacht einde 2026 de locatie te bepalen.